گفت كه ، خ آنچه در خزانه است در اين ساعت به او ده . خ مرا با خود برد . در خزانه هشتاد هزار درهم بود ؛ به من داد ، چون آن را بديدم ، از فرح و خوشحالى مالك نفس خود نتوانستم بود . حاجب زود مرا نزد او برگردانيد ، و گفت : خ آنچه به تو رسيد كفايت به حاجت تو مىكند ؟ خ گفتم : خ آرى ، ايّها الامير ! و زياده‌تر هست . خ گفت : خ حمد مر خدا را بر آنكه حاجت تو برآمد و ثمرهء درخت مشورت چيدى و تصديق گمان مشيرت كه به ما اشاره كرده بود حاصل شد . خ » [ 196 ب ] « 1 » و ببايد دانست كه در طريق مشاورت بعضى شروط معتبر است : يكى آنكه در هر كار با اهل وقوف آن كار مشورت نمايند . مثلا اگر مشاورت در امور حرب و صلح و سرانجام لشكر باشد ، بايد كه مستشار كسى باشد كه بر قواعد و قوانين حروب اطّلاع داشته باشد ، و كميت و كيفيت لشكر خود و لشكر بيگانه را داند و جميع آنچه در قوّهء لشكر دخل دارد ، مثل [ 197 آ ] كثرت و شجاعت و اتّفاق‌رأى . و محبّت و جانفشانى ايشان را نسبت به پادشاه خود و رأى و تدبير و وقوف ايشان را در حرب بداند و نظر بر كمين و مددى كه از طرفين تواند رسيد داشته باشد ، و نظر بر امرى كه باعث بر حرب و مقاتله است بنمايد و فايده و منفعت و حاصل و نتيجهء مقاتله را بداند ، چه بسيار باشد كه به چشم خطر قتال باعث اتضاع « 2 » قدر باشد . و بسيار باشد كه خشم فروخوردن كم‌آفت‌تر باشد ، چه بسيار كظم غيظ باشد كه آفت عظيمى را كفايت كند ، و بسيار حدّتى باشد كه جلب ندامتها كند . و بسيار باشد كه قضيّه‌اى را دوايى ديگر به غير از مقاتله باشد كه معالجه به آن اسهل و احسن باشد . و بايد كه مستشار صاحب رأى و عقل صحيح باشد و روزگار ديده و محنت كشيده و تجارب ايّام تحصيل كرده باشد ، و اگر به سمت فضل و دانش و معرفت علوم و حكم متّصف باشد ، فرد اكمل خواهد بود . از كلمات شريفهء حضرت امير المؤمنين است - صلوات اللّه عليه - كه ، « حقّ على العاقل ان يضيف الى رأيه رأى العقلاء ، و يضمّ الى علمه علوم الحكماء . » يعنى : « لازم و ثابت است بر عاقل كه اضافه كند به رأى خود رأى

--> ( 1 ) . براساس ارجاع نويسنده ، نوشته از صفحه 196 ب ادامه مىيابد . ( 2 ) . خوارى و پستى .